Ziekte van Bechterew.

Spondylitis Ankylosans of de ziekte van Bechterew is een chronische reumatische ontstekingsziekte. Ze staat bij ons ook bekend onder haar oude naam: de ziekte van Bechterew. Deze vorm van artritis treft in de eerste plaats de gewrichten van de wervelkolom, waardoor de ruggengraat steeds stijver wordt. Ook andere gewrichten en zelfs organen kunnen aangetast worden. Spondylitis Ankylosans is een lid van een familie nauw verwante ontstekingsziekten. Daardoor hebben mensen met Spondylitis Ankylosans vaak ook symptomen van die andere ziekten, en omgekeerd. Nog al te vaak wordt deze ziekte te laat ontdekt. Bewegen is erg belangrijk om verstijving tegen te gaan. Dankzij nieuwe geneesmiddelen zijn de behandelingsmogelijkheden er de laatste jaren met reuzensprongen op vooruitgegaan.

Wat is Spondylitis Ankylosans?

Spondylitis Ankylosans betekent letterlijk: verbenende wervelzuil. Die internationaal aanvaarde wetenschappelijke naam heeft de oude benamingen, die verschilden van land tot land vervangen. Daarom gebruiken specialisten de naam “de ziekte van Bechterew” liever niet meer. 

Oorzaken.

Spondylitis Ankylosans wordt veroorzaakt door een genetische aanleg, gecombineerd met een factor van buitenaf.

  • Het HLAB27-gen speelt zeker een rol in het ontstaan van de ziekte. Dit gen komt voor bij 90% van alle mensen met Spondylitis Ankylosans, terwijl maar 8% van de rest van de bevolking het heeft. Drager zijn van dit gen betekent echter niet dat je die ziekte gegarandeerd krijgt, maar je hebt één kans op twintig.
  • Iets van buitenaf lokt de ziekte uit. Waarschijnlijk is dat een infectie, maar welke is nog onbekend.
  • Die externe factor veroorzaakt een auto-immuunreactie. Je immuunsysteem begint dan antilichamen te produceren tegen onderdelen van je lichaam die helemaal niet aangevallen moeten worden, in plaats van tegen de veroorzaker van de infectie. Daardoor krijg je last van ontstekingen, vooral in de gewrichten tussen de wervels van de wervelkolom, in de ligamenten tussen de wervels en in de gewrichten tussen de wervelkolom en de heupen. Een ligament is een bindweefselband om een gewricht.
  • In dit geval overdrijft het immuunsysteem bij het herstel van de aangerichte schade: de ligamenten verbenen en de ruimte tussen de wervels wordt overbrugd met botweefsel. Die wervels groeien daardoor aan elkaar vast. De wervelkolom verliest gaandeweg haar beweeglijkheid en verstijft. Op de duur gaat ze lijken op een bamboestaak en krijg je een voorovergebogen houding. 

Symptomen.

  • Ontstekingspijn en stijfheid in de wervelkolom. Vooral de lage rug en de nek, maar ook de middenrug kan pijn doen.
  • De pijn wordt minder wanneer je beweegt, maar verergert wanneer je rust. Je wordt wakker van de pijn in de vroege ochtend.

Spondylitis Ankylosans is echter geen alleenstaande ziekte. Het is een lid van een familie nauw verwante ziekten, die in verschillende delen van het lichaam ontstekingen veroorzaken. Daardoor kan je ook symptomen van die andere ziekten hebben. Bijna de helft van alle patiënten met Spondylitis Ankylosans krijgt er ooit mee te maken:

  • Artritis of gewrichtsontsteking, die asymmetrisch en in een beperkt aantal gewrichten voorkomt, bijvoorbeeld in één knie en één pols. Reumatoïde artritis treft de gewrichten daarentegen symmetrisch.
  • Enthesitis: een ontsteking van de aanhechting van een pees, ligament of gewrichtskapsel op het bot. De ontsteking van de achillespees en van de fascia plantaris – de dikke bindweefselband op de voetzool - komen het vaakst voor, maar het kan ook op andere plaatsen, bijvoorbeeld in de ruggengraat.
  • Anterieure uveïtis: een oogontsteking die het voorste deel van het regenboogvlies treft. Ze veroorzaakt plotse pijn, overgevoeligheid voor licht en wazig zicht.
  • Verschillende huidafwijkingen. Het vaakst komt een vorm van psoriasis voor.
  • Ontstekingen van maag en darmen, zoals de ziekte van Crohn.
  • Urogenitale ontstekingen, bijvoorbeeld aan de vagina of de urineleiders. 

Wie krijgt het?

  • Spondylitis Ankylosans komt voor bij 0,5 % van de bevolking. Dat is niet echt zeldzaam. Alle ziekten uit de groep treffen samen meer dan één procent van de bevolking.
  • Het begint meestal tussen je 16de en 20ste levensjaar. Sommige mensen krijgen het al in hun kindertijd. Daardoor heeft de ziekte een erg grote impact op de rest van je leven.
  • De ziekte treft 70% mannen en 30% vrouwen.
  • Het zit vaak in de familie. 

Erfelijkheid en kinderen.

De genetische factor HLA-B27 kan je laten opsporen, maar dat wordt afgeraden.

Laat je door de ziekte zeker niet tegenhouden om kinderen te krijgen. Heb jij zelf de ziekte, dan heeft je kind één kans op vier om de genetische factor te erven. Zelfs dan heeft het maar één kans op twintig dat het de ziekte daadwerkelijk krijgt.

Anderzijds, hebben jij of je partner Spondylitis Ankylosans en krijgt je kind een gewrichtsontsteking, peesontsteking of rugpijn, dan moet je dat wel grondig laten onderzoeken. Hoe vroeger de ziekte de kop opsteekt, hoe groter de kans dat dat in een gewricht buiten de rug begint. Hoe later de ziekte optreedt, hoe groter de kans dat het in de ruggengraat zelf begint. 

Diagnose.

Vooral je verhaal met de typische symptomen is belangrijk: de ontstekingspijn in de lage rug, de pees- en andere ontstekingen. Ook het voorkomen van Spondylitis Ankylosans of andere ontstekingsziekten in de familie is belangrijk.

Genetisch onderzoek naar het HLAB27-gen.

De medische beeldvorming hinkt op de feiten achterop. Op een gewone röntgenfoto is de ziekte pas zichtbaar als je al minstens drie jaar ziek bent. Met magnetisch resonantie kan men de diagnose vroeger stellen. De eerste afwijkingen zijn meestal te zien op de gewrichten tussen heiligbeen en bekken. Later worden afwijkingen op de wervelzuil, de heupen en andere gewrichten zichtbaar.

Een bloedonderzoek naar ontstekingsstoffen. Er zijn geen reumafactoren in het bloed die je kan opsporen.

De ziekte valt dus niet zo gemakkelijk vast te stellen. Bovendien is ze nog te weinig bekend. Vaak denkt men dat het alleen een orthopedisch probleem is.

Gemiddeld ligt er zes jaar tussen de eerste symptomen en de juiste diagnose, waardoor er veel tijd verloren gaat voor de behandeling. Want intussen evolueert de ziekte verder. Als er niets tegen gedaan wordt, verstijft de wervelzuil en worden ook gewrichten zoals heupen en knieën aangetast. 

Verwante ziekten.

Tot de familie van verwante ontstekingsziekten van Spondylitis Ankylosans behoren:

  • De ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Dit zijn darmziekten.
  • Bepaalde vormen van kinderreuma.
  • Reactieve artritis: een ontsteking van de gewrichten, veroorzaakt door een infectie in de darmen, urinewegen of geslachtsorganen.
  • Anterieure uveïtis ofwel een specifieke vorm van oogontsteking.

Al deze ziekten hebben dezelfde genetische voorbeschiktheid, namelijk het HLAB27-gen. Bij de ene ziekte komt het gen echter vaker voor dan bij de andere. Van alle mensen met Spondylitis Ankylosans heeft 90% het gen, van alle patiënten met Crohn 50%. Er zijn nog andere genen ontdekt die bij deze ziekten een rol spelen. Zoals het IL23 receptorgen, dat voorkomt bij Crohn, psoriasis artritis en Spondylitis Ankylosans.

Die ziekten zitten vaak in de familie, net door die genetische voorbeschiktheid. Jij krijgt echter Spondylitis Ankylosans, terwijl bijvoorbeeld je tante de ziekte van Crohn heeft en je opa psoriasis.

Ze overlappen elkaar. De helft van de mensen met Spondylitis Ankylosans heeft ook een symptoomloze darmontsteking. Eén op vijf Crohnpatiënten heeft ook last van aantasting van de wervelkolom of van gewrichtsontsteking. Van mensen met psoriasis heeft één op drie à vier ook artritis of spondylitis. Het hangt af van persoon tot persoon waarop de nadruk ligt en waarmee het begint.

Wie lijdt aan een van de ziekten uit de groep, heeft daarom multidisciplinaire begeleiding nodig van een team met een reumatoloog, huidarts, maagdarmspecialist en oogarts. 

Behandeling en preventie.

De behandeling bestaat zowel uit een actieve levensstijl als uit het gebruik van geneesmiddelen.

Bewegen.

  • Door te bewegen voorkom je verstijving. Volg oefentherapie onder begeleiding van een kinesist. Anders heb je de neiging om na verloop van tijd je oefeningen achterwege te laten. Mensen met ontstekingsziekten vallen onder een speciale terugbetalingsklasse en moeten zelf minder bijleggen.
  • Beweeg veel, maar vermijd overbelasting. Erg goed zijn zwemmen en fietsen; het minst aangeraden zijn paardrijden en gewichtheffen. 

Geneesmiddelen.

  • Niet steroïdale ontstekingsremmers werken heel goed. Als iemand met lage rugpijn heel goed reageert op zo’n behandeling, heeft dat zelfs de waarde van een diagnose Spondylitis Ankylosans. Je moet de ontstekingsremmers wel dagelijks en gedurende jaren nemen. Deze geneesmiddelen kunnen een maagontsteking veroorzaken. Om dit te voorkomen worden maagbeschermers voorgeschreven. Zeker als je vroeger al maagproblemen had.
  • Cortisone wordt alleen plaatselijk gebruikt in een ontstoken gewricht.
  • Biologicals of designerdrugs hebben één specifiek doelwit: de stoffen die de ontsteking veroorzaken. De meeste van die geneesmiddelen vallen het eiwit tumornecrose-alfa aan.
    Die geneesmiddelen hebben de levenskwaliteit van de patiënten ontzettend verbeterd. Het aantal ziekenhuisopnames is er door gehalveerd. Ze zijn alleen erg duur. Daarom krijgen alleen die mensen het, bij wie de ziekte het snelst evolueert en bij wie de ontstekingsremmers niet genoeg werken.

Bijwerkingen.

  • Een verminderde weerstand tegen infecties is de belangrijkste bijwerking. Dan gaat het niet om een banale verkoudheid, maar vooral om tuberculose. De tuberculosebacterie profiteert namelijk van een verzwakt immuunsysteem om actief te worden. Ben je ooit in contact geweest met TBC, dan moet je eerst daartegen behandeld worden.
  • Je kan last krijgen van een minder courante soort schimmelinfectie.
  • Als je ooit een tumor had, moeten de pro’s en contra’s voorzichtig afgewogen worden.

Bij zwangerschap mag je het verder gebruiken. Het beschermt zelfs tegen cardiovasculaire ziekten.

Chirurgie.

Operaties worden maar heel zelden uitgevoerd. Alleen de plaatsing van een knie- of heupprothese om een sterk beschadigd gewricht te vervangen is zinvol. Aan de rug opereren is meestal zinloos en zelfs gevaarlijk. Ook enthesitis mag niet chirurgisch behandeld worden. 

Preventie Spondylitis Ankylosans.

Door je levensstijl kan je voorkomen dat de ziekte erger wordt, maar niet dat ze doorbreekt.

Naar boven
Template by JoomlaShine